Intercyzy nie trzeba nigdzie zgłaszać. Dopiero gdy pojawią się jakieś pisma np. wezwania do zapłaty, pisma z urzędu skarbowego czy sądu, to wówczas można odpisać, że nie ponosi Pani odpowiedzialności za te zobowiązania i powołać się na akt notarialny (umowę małżeńską).

 

W mojej ocenie ustanowienie rozdzielności majątkowej powinno w zasadzie zabezpieczyć Panią przed zobowiązaniami męża.

W przypadku zobowiązań cywilnoprawnych zasadą jest, że każdy z małżonków odpowiada za długi swoim majątkiem osobistym. Majątkiem wspólnym małżonkowie odpowiadają, jeśli drugi małżonek wyraził zgodę na dokonanie czynności prawnej (np. zawarcie umowy).

Jeśli chodzi o zobowiązania podatkowe, obowiązują tu nieco inne regulacje – mniej korzystne dla dłużników – niż w przy zobowiązaniach cywilnoprawnych. W przypadku zobowiązań podatkowych organ podatkowy może przeprowadzić egzekucję także z majątku wspólnego podatnika i jego małżonka. Stanowi o tym art. 29 Ordynacji Podatkowej, który przewiduje, iż w tym przypadku odpowiedzialność za wynikające z zobowiązań podatkowych podatki obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. W konsekwencji organ podatkowy ma jedną wierzytelność względem obydwu współmałżonków, ale z dwóch różnych tytułów: świadczenie podatnika (art. 26 Ordynacji) oraz świadczenie małżonka (art. 29 Ordynacji ). Zatem organ podatkowy może wybrać majątek, z którego będzie prowadzić egzekucję administracyjną. Może zatem skierować egzekucję wprost do majątku wspólnego małżonków, nie podejmując wcześniej żadnych czynności w stosunku do majątku odrębnego podatnika.

Warunkiem odpowiedzialności małżonka za długi podatnika jest pozostawanie w związku małżeńskim, ponieważ z chwilą ustania związku małżeńskiego odpadają przesłanki odpowiedzialności. Po ustaniu małżeństwa może wchodzić w rachubę jednak odpowiedzialność rozwiedzionego małżonka (art. 110 Ordynacji Podatkowej) albo odpowiedzialność małżonka jako spadkobiercy (art. 97 Ordynacji Podatkowej).

Drugim warunkiem odpowiedzialności małżonka podatnika jest istnienie wspólności majątkowej (ustawowej lub umownej). W prawie polskim zasadą jest istnienie wspólności majątkowej małżeńskiej. Jednakże taka wspólność może zostać wyłączona na podstawie umowy majątkowej (tzw. intercyzy - art. 47 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego) jak i ustać z mocy prawa lub na podstawie orzeczenia sądu. Z chwilą zawarcia intercyzy ustaje wspólność majątkowa.

Jeśli intercyza została zawarta jeszcze przed zawarciem małżeństwa, to od początku trwania małżeństwa nie istnieje ustrój wspólności majątkowej i odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe powstałe w czasie trwania małżeństwa dotyczyć będzie tylko majątku odrębnego podatnika.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy intercyza jest zawierana w trakcie trwania małżeństwa. Skutki prawne ograniczenia lub wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej. Tak więc małżonek podatnika będzie wolny od odpowiedzialności, gdy małżeńska wspólność ustawowa została zniesiona przed powstaniem zobowiązania podatkowego. W przypadku zniesienia wspólności majątkowej po powstaniu niektórych zobowiązań podatkowych, a przed powstaniem innych, jego odpowiedzialność będzie odnosić się do zobowiązań podatkowych powstałych przed zawarciem umowy.

Przyjmuje się, że wspólność majątkowa może być zniesiona z datą wcześniejszą od dnia wyroku, który ją znosi. Jednakże, jak wynika z orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 1995 r., sygn. akt II CRN 148/94, OSN 1995, poz. 70, o zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej ze skutkiem wstecznym sąd nie może orzec przy całkowitym pominięciu zagrożeń dla interesów osób trzecich.

Małżonek, który nawet zawarł umowę majątkową ograniczającą lub wyłączającą ustawową wspólność majątkową, może jednak ponosić odpowiedzialność jako członek rodziny podatnika (art. 111 § 4 Ordynacji podatkowej). Będzie on mianowicie odpowiadał całym swoim majątkiem solidarnie z małżonkiem prowadzącym działalność gospodarczą za zaległości podatkowe wynikające z tej działalności. Dotyczyć to będzie jednak tylko tych zaległości, które powstały w okresie, w którym stale z nim współdziałał w wykonywaniu działalności, osiągając z tego tytułu korzyści. W takiej sytuacji względem tego małżonka konieczne będzie przeprowadzenie odrębnego postępowania oraz wydanie decyzji (art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej). Odpowiedzialność małżonka jest ograniczona do wysokości korzyści jakie osiągnął w okresie, w którym współdziałał w prowadzeniu działalności gospodarczej. Wszczęcie egzekucji z majątku małżonka obwarowane jest przy tym jeszcze innymi warunkami - egzekucja z majątku małżonka prowadzącego działalność gospodarczą musi okazać się bezskuteczna (art. 108 § 4 Ordynacji podatkowej).

Jeśli zaległość podatkowa już powstała, to przed odpowiedzialnością za ten dług nie ochroni współmałżonka nie tylko intercyza, ale nawet separacja, ani rozwód. Jeśli istniał wspólny majątek, to trzeba się liczyć z odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe. Zgodnie z przepisem art. 110 Ordynacji Podatkowej rozwiedziony małżonek podatnika odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie z byłym małżonkiem za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w czasie trwania wspólności majątkowej. Odpowiada jednak tylko do wysokości wartości przypadającego mu udziału w majątku wspólnym. To samo jest w przypadku separacji.

Zachęcam też do zapoznania się z artykułem „Długi małżonka sprzed rozwodu trzeba będzie uregulować” zamieszczonym na stronie: